زوج‌های شاغل نیز می‌توانند خوب زندگی کنند!

از بارزترین شیوه‌های زندگی امروز، زندگی خانواده‌هایی است که زن و شوهر، هر دو بیرون از خانه کار می‌کنند. زنان در محیط‌های شغلی، نقش‌های برجسته‌تری یافته‌اند و در بسیاری از جاها به حوزه‌هایی وارد شده‌اند که در گذشته فقط قلمروی مردها بود. این دگرگونی‌ها، چالش‌های جدیدی را درپی داشته که زوج‌های شاغل، همراه یکدیگر، باید با آن‌ها مواجه شوند.

متخصصان و کارشناسان برای تبیین رابطه‌ی این دسته از زوج‌ها با یکدیگر، واژه‌ی «زوج‌های شاغل» را ابداع کرده‌اند. زوج‌های شاغل به‌سبب دستمزدی که می‌گیرند، برای کارشان، اهمیت قائل‌اند و در قبال آن، احساس تعهد می‌کنند. این وضعیت، تنها مختص کسانی نیست که مقام‌های شغلی بالاتری دارند، بلکه زوج‌هایی که شغل‌شان را -بدون درنظرگرفتن موقعیت آن- برای رفاه بیش‌تر برگزیده‌اند نیز این‌گونه فکر می‌کنند.

– طرح مسأله: آن‌چه لازم است بدانیم

«جین و جیمز کارتر»، در کتاب خود با عنوان «زن کار می‌کند، مرد کار می‌کند: راهبردهای موفقیت‌آمیز برای زوج‌های شاغل»؛ تحقیقات خود را بر مبنای پرسشی قرار دادند که از زوج‌های شاغل درباره‌ی مزایا و معایب این سبک زندگی پرسیدند و نتایج را چنین گزارش کردند:

مزایا:

– هر دو هدف مشترکی دارند.

– نقاط مشترک بیش‌تری بین آنان وجود دارد.

– هر دو درگیر رقابت‌ها و چالش‌های شغلی خود هستند.

– زن و شوهر از عزت‌نفس بیش‌تری برخوردارند.

– زن‌ها فرصت پیدا می‌کنند قابلیت‌های خود را نشان دهند.

– اتکا به خودِ کودکان افزایش می‌یابد.

– از نظر مالی، امکانات بیش‌تری برای پرورش کودکان به وجود می‌آید.

– فرصت ارتقای سطح زندگی فراهم می‌شود.

– درآمد کافی و امنیت مالی برای دوران بازنشستگی و تحصیلات عالی فرزندان به وجود می‌آید.

– تجربیات زندگی، ژرف‌تر و گسترده‌تر می‌شود.

معایب:

– خطر گرفتارشدن در خواسته‌های مادی به‌جای رفع نیازها

– پرمشغلگی

– همیشه در عجله و تکاپو بودن

– دلواپسی دائمی به دلیل مراقبت از فرزندان

– دست‌و‌پنجه نرم‌کردن با خستگی‌ها

– مقابله با فشارهای روانی و استرس

– به زانو درآمدن در مقابل فشارها و نداشتن وقت کافی برای رسیدگی به عزیزان

– نداشتن وقت کافی برای فراغت، مطالعه، آرمیدن یا تنهابودن

– بیش از حد، درگیر شغل خود شدن

– نداشتن وقت کافی برای با‌هم‌بودن

– روابط جنسی کم‌تر

– کودکان احساس می‌کنند که سد راه والدین‌اند.

– کودکان ناچار می‌شوند برای کمک به خانواده، در خانه بیش‌تر کار کنند.

– هراس از همه‌چیز؛ ازجمله از دست‌دادن شغل، در دسترس فرزندان نبودن، طلاق و ورشکستگی

– چالش‌های شغلی

به‌ندرت پیش می‌آید هر دو نفر هم‌زمان در شغل‌شان پیشرفت کنند. اغلب پیشرفت شغلی یکی، با توقف پیشرفت شغلی دیگری همراه است. این ناهماهنگی چه‌بسا دردسرساز شود، زیرا هنگامی که لازم است یکی از زوج‌ها به اقتضای شغل‌اش، انرژی و زمان بیش‌تری صرف کند، دیگری مجبور است به رتق‌وفتق امور منزل بپردازد. پرسش‌هایی درباره‌ی اولویت‌بندی نیازهای هریک از زوج‌ها به‌وجود می‌آید که اگر به‌درستی پاسخ داده نشود، نابرابری ایجادشده، رنجش را به‌سرعت بین زوج‌ها افزایش می‌دهد. زوج‌هایی که برای مقابله با این نبود توازن و استرس حاصل از آن، طرحی کارآمد نداشته باشند، به احتمال زیاد در روابط‌شان با مشکلاتی روبه‌رو خواهند شد.

– چالش‌های خانوادگی

مهم‌ترین مشکل زوج‌های شاغل، انجام‌ وظایف خانگی است. تقریباً در ۸۰درصد این‌گونه زندگی‌ها، ۷۰ تا ۸۰درصد کارهای خانه برعهده‌ی زن‌ها می‌باشد. تلاش‌هایی که خانم‌ها برای حفظ وظایف سنتی خانه‌داری می‌کنند، عملاً باری اضافه بر آنان تحمیل می‌کند. در ضمن، مردانی که در خانواده‌های سنتی پرورش یافته‌اند، ممکن است با تقسیم عادلانه‌ی وظایف خانه‌داری به مخالفت بپردازند. زوج‌های شاغل به دلیل انرژی و وقتی که ناچارند در بیرون از خانه صرف کنند، برای داشتن فرزند، دچار تردید می‌شوند. آنان حتی وقت کافی برای باهم‌بودن ندارند، چه برسد به این‌که بخواهند صاحب فرزند شوند. تشکیل خانواده‌ی کامل (فرزند داشتن) شاید در ابتدای استخدام، بر پیشرفت شغلی، تأثیر منفی بگذارد، اما درصورتی که زوج‌ها بخواهند مدت طولانی صبر کنند، با افزایش سن هر دو، داشتن فرزند با خطرهایی همراه خواهد بود.

– چالش‌های شخصی

مشکلات و مسائل فردی و شغلی که زن‌ها و مردها با آن‌ مواجه‌اند، کاملاً با یکدیگر متفاوت است. زن‌ها درباره‌ی شغل‌شان بدون درنظر گرفتن خانواده‌ی‌شان تصمیم نمی‌گیرند؛ برعکس، مردها مسائل شغلی و خانوادگی را دو مقوله‌ی جدا از هم می‌پندارند. مفهوم این تفاوت‌ها، این است که زن‌ها فکر می‌کنند با انتخاب یکی از این دو نقش، علیه نقش دیگر برخاسته‌اند، در حالی که مردها چنین تناقضاتی را احساس نمی‌کنند.

زنان شاغل اغلب به دلیل انتخاب شغل بیرون از خانه، احساس گناه می‌کنند و ممکن است از جانب جامعه یا خانواده به خودخواهی متهم شوند و آن‌طور که باید و شاید، از آنان پشتیبانی نشود. در همین حال، فشارهایی نیز برای اثبات شایستگی‌شان در محیط رقابت‌آمیز شغلی بر آنان وارد می‌شود که حس مقابله با مردان و اثبات قدرت زنان را در آنان برمی‌انگیزد. زنان شاغل بر اثر فشارهایی که از سوی محیط کار، خانه و خانواده بر آنان وارد می‌شود، ممکن است احساس کنند که دیگر بر زندگی خود، تسلط و کنترلی ندارند.
مردها نیز خود را به این حقیقت عادت می‌دهند که آنان تأمین‌کننده‌ی نیازهای خانواده نیستند و سهم آنان ممکن است برابر یا حتی کم‌تر از سهم زنان باشد.

زوج‌های شاغل برای اوقات فراغت یا فعالیت‌های اجتماعی، فرصت اندکی دارند. آنان در حالی که نمی‌توانند کاملاً جوابگوی انتظارات شغلی‌شان باشند، باید سعی کنند اوقات دلپذیری را نیز برای خود و فرزندان‌شان فراهم کنند. پرداختن به این مسائل، فرصتی برای روابط خارج از خانه‌ی آنان باقی نمی‌گذارد. اختصاص‌دادن زمانی برای گذراندن با دوستان یا تفریح، غیرممکن به‌نظر می‌رسد؛ حتی اگر به نحوی زمانی را برای باهم‌ یا با دوستان‌بودن و تفریح‌کردن پیدا کنند، اغلب این کار را با احساس گناه انجام می‌دهند.

– فواید

زوج‌های شاغل با وجود تمام این چالش‌ها، هنوز از شیوه‌ی زندگی‌ که انتخاب کرده‌اند، بسیار لذت می‌برند و ابراز رضایت می‌کنند. آنان می‌گویند که نه‌تنها از امتیازات مالی خوبی برخوردارند، بلکه شاغل‌بودن، فواید شخصی نیز برای خودِ آنان دارد. از این‌که با اختیارات مساوی در کنار کسی دیگر که همسرشان نیز هست، با چالش‌ها و ناکامی‌های شغلی روبه‌رو می‌شوند، لذت می‌برند. برخلاف باورهای رایج، بسیاری از زن و شوهرهای شاغل معتقدند با انتخاب چنین سبک زندگی، از عزت‌نفس بالاتری برخوردار شده‌اند. ظاهراً شاغل‌بودن و داشتن کار بیرون از خانه، در زنان و مردان، نوعی احساس شایستگی و کمال به وجود می‌آورد.

– راه‌حل‌های قابل حصول: آن‌چه می‌دانیم

هرچند شیوه‌ی زندگی زوج‌های شاغل، پیچیده است اما با این‌همه متوجه شده‌ایم زوج‌هایی که می‌پندارند لازمه‌ی این سبک زندگی، فقط نوعی تقسیم کار دقیق‌تر وظایف خانه بین زوج‌هاست، سخت در اشتباه‌اند. زوج‌هایی که می‌خواهند این سبک زندگی را برگزینند، لازم است زمانی را به آموزش خود درباره‌ی فرآیندها و مهارت‌هایی که لازمه‌ی چنین زندگی‌هایی است، اختصاص دهند.

– افزایش مهارت‌ها در فرآیند زندگی

«مهارت‌های زندگی» عبارت است از توانایی برنامه‌ریزی واقع‌بینانه، بهره‌برداری مؤثر از وقت، ارتباط صادقانه، مقابله‌ی مؤثر با فشارهای روانی و گفت‌وگو و مذاکره‌ی منصفانه. مهارت‌های زندگی، مهارت‌هایی زیربنایی است که بسیاری از ما از طریق مشاهده‌ی رفتارهای درست یا غلط والدین‌مان فرامی‌گیریم. زوج‌هایی که برای زندگی شیرین، ارزش قائل‌اند، طی لحظات معمولی روابط‌شان، با انتخاب مهارت‌های درست و تمرین آن‌ها، در آینده ناگزیر نمی‌شوند مهارت‌هایی را بیاموزند که لازمه‌ی حل بحران‌های به‌وجود‌آمده در روابط‌شان است.

– خلاق باشید!

راه‌حل چالش‌هایی که زوج‌های شاغل با آن‌ها روبه‌رو می‌شوند، مانند کسانی که این سبک زندگی را انتخاب کرده‌اند، منحصربه‌فرد است. هیچ نسخه‌ی از پیش تعیین‌شده‌ای برای غلبه بر موانعی که این زوج‌ها با آن‌‌ها مواجه هستند، وجود ندارد. گرچه بعضی از زوج‌های شاغل ممکن است پیشنهادهای اندیشمندانه‌ای به دیگران ارائه دهند، اما هیچ تضمینی وجود ندارد که راهکاری که برای زوجی مؤثر است، به کمک زوج دیگری بیاید. زوج‌های شاغلی که توانسته‌اند با موفقیت از پسِ زندگی برآیند، مهم‌ترین عامل یافتن راه‌حل مشکلات را «داشتن ذهنی آگاه» می‌دانند.

«انعطاف‌پذیری»، بارزترین ویژگی زوج‌های خلاق است. همسرانی که می‌خواهند بین زندگی خانوادگی و حرفه‌ای خود، تعادل منصفانه‌ای برقرار سازند، لازم است از منظرهای متفاوتی به موقعیت خود نگاه کنند و روش‌های جدیدی را برای انجام‌دادن کارها ابداع کنند. آنان از تغییرات، واهمه ندارند و مدام در حال یادگیری نکات جدیدند.

– داشتن برنامه برای مراقبت از خود

ضروری است زوج‌های شاغل برای مقابله با چالش‌های غامض این سبک زندگی، درکی روشن از نحوه‌ی پاسخ‌گویی به نیازهای فردی خود داشته باشند. نادیده‌انگاشتن نیازهای اساسی جنسی، روحی و عاطفی، زوج‌های شاغل را در مقابله با استرس‌های زندگی در قرن ۲۱، آسیب‌پذیر می‌سازد. لازمه‌ی بنای یک رابطه‌ی سالم، وجود دو فرد سالم است که آن هم از طریق داشتن برنامه‌ی مشخص فردی برای مراقبت از خود ممکن می‌شود.

– تمرین بخشش سخاوتمندانه

زوج‌های شاغل می‌دانند که اشتباه‌کردن در زندگی، اجتناب‌ناپذیر است؛ همچنین دریافته‌اند که نباید بگذارند زندگی‌شان خراب شود. بنابراین، گاهی لازم است بخشیدن و گذشت‌کردن را تمرین کنند. فقط تحمل‌کردن کافی نیست؛ زوج‌هایی قادرند از پس دشواری‌های این سبک زندگی برآیند که گذشت‌کردن و فراموش‌کردن را فرا بگیرند.

مهندس کامران روح‌شهباز
کارشناس‌ارشد روان‌شناسی مشاوره

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

4 × سه =